De rol van vrijwilligers en Maccabi

De opvang van de Oekraïense vluchtelingen zou niet mogelijk zijn zonder de enorme inzet van een groot aantal vrijwilligers. Dat geldt altijd al voor een heleboel activiteiten van JMW en ook van Maccabi, de Joodse sportvereniging waarmee JMW vaker samenwerkt in tijden van crisis. De vrijwilligers hebben op grote schaal onder meer kleding en andere benodigdheden ingezameld en staan de vluchtelingen op allerlei manieren bij.

“Toen ik hoorde wat er gebeurde en er zoveel vluchtelingen waren, kon ik niet anders denken dan aan onze opa’s en oma’s die ook oorlog hebben meegemaakt en ook moesten vluchten,” vertelt Dina Ensel. “Er waren mensen die ze hielpen, wat toen heel risicovol was. Voor mij is het natuurlijk risicoloos, dus het voelde echt als een plicht, ik moest iets doen.”

“Ze klampen zich echt aan je vast.”

Dina, wiens ouders uit Litouwen komen waardoor ze Russisch spreekt, gaf zich meteen na het zien van een oproep van zowel JMW als Maccabi op als vertaler. Vertalers zijn hard nodig omdat de meeste vluchtelingen nauwelijks een andere taal spreken. “Wat ik merk als ik daar ben is dat de tolken een soort van houvast zijn voor ze. Ze klampen zich echt aan je vast en komen meteen met duizend-en-een vragen. Alles wat er in ze opkomt op dat moment, het is heel divers.”

De onderlinge verdeling tussen JMW en Maccabi werd al snel na aankomst van de eerste groep duidelijk: JMW doet de hulpverlening, Maccabi coördineert de ongeveer 225 vrijwilligers en nog eens 80 tolken. Er zijn enorm veel mensen nodig, bijvoorbeeld voor het verzorgen van de maaltijden, de meeneemwinkel die er was, de medische post, het vertalen, en allerlei hand- en spandiensten. Maar Maccabi heeft veel meer gedaan dan dat; de vereniging heeft de komst van de Oekraïners ook gefaciliteerd.

Maccabi taskforce

David Beesemer is voorzitter van Maccabi Nederland en sinds twee jaar ook van Maccabi Europa. Vooral door die laatste rol was hij razendsnel op de hoogte toen de oorlog uitbrak in Oekraïne. “We kregen meteen in onze app-groep een oproep van Oekraïne waarin werd gezegd: ‘we liggen onder vuur, we worden aangevallen, er is een invasie door Rusland’. Waarop de meeste landen reageerden met ‘succes en sterkte’. Maar ik zei: ‘ik ga een taskforce beginnen en kijken waar ik Maccabi Oekraïne kan helpen met evacuatie en andersoortige hulp’.”

Maccabi had al heel snel mensen aan de grenzen van Oekraïne staan om vluchtelingen op te vangen en te begeleiden. Er zijn zelfs bussen gestuurd naar Odessa en Kiev om mensen op te halen,” zegt David. Het gaat erom Maccabi leden en niet-Maccabi leden, Joden en ook niet-Joden te helpen met evacueren en huisvesting.” Via het Maccabi-netwerk in landen als Polen, Hongarije, Roemenië, Slowakije en Moldavië konden snel vrijwilligers worden georganiseerd.

Als de vluchtelingen naar Israël willen, werkt Maccabi samen met de Sochnoet, The Jewish Agency. In Nederland en Duitsland met lokale organisaties, zoals JMW. Geld kwam er vooral uit Amerika en het VK en in Nederland via het Joods Humanitair Fonds. De hotels in Amstelveen werden beschikbaar gesteld door hotel-entrepreneur Bart van de Kamp.

Samenwerking vanuit de pandemie

De samenwerking met JMW stamt mede uit de begindagen van de coronapandemie. “Die vrijwilligersgroep van Maccabi die standby stond,hadden we in het leven geroepen toen corona begon om met name voor ouderen boodschappen te verzorgen en dat soort dingen,” vertelt David. “Dat hebben we toen ook al heel erg in samenwerking gedaan met JMW, waarin we ook weer de mankracht verzorgden en JMW de aansturing deed en ook de verzoeken behandelde. Dat ging heel erg goed.”

“Aanbod overstijgt de vraag.”

Ook deze keer was de respons op de oproep voor vrijwilligers overweldigend, zegt David. “Als je mij vraagt: wat was de grootste uitdaging, dan was dat het managen van de talloze vrijwilligers die zich aanboden en de mensen die kleding kwamen aandragen, die huisvesting aanboden, mensen die mee wilden helpen in de catering. Dat aanbod oversteeg de vraag.”

“Het geeft enorm veel voldoening.”

Ook voor de vrijwilligers gaat de crisis voorlopig door. Dina Ensel zegt dat ze het werk met veel plezier doet, maar vindt het soms best moeilijk. “Alle emoties komen natuurlijk langs, bij de mensen zelf, maar ook bij de tolken. Het komt natuurlijk wel heel erg binnen. Het is af en toe ook best zwaar, maar het geeft enorm veel voldoening.” Soms is er ook frustratie zegt ze: “dat je niet genoeg kan doen, dat er nog geen antwoorden zijn of de dingen onduidelijk zijn. Het is zo onzeker en deze mensen zijn helemaal niet gewend om in zo’n situatie te zitten. Niemand is dat gewend.”

Klik hier om terug te gaan naar de overzichtspagina.