JMW en de opvang van Oekraïners

Margo Weerts nam begin 2021 de leiding over bij JMW, middenin de coronapandemie. Een jaar later werd ze geconfronteerd met een acute crisissituatie: de opvang van Oekraïense vluchtelingen. Maar ze heeft vertrouwen in de kennis en expertise die JMW in huis heeft voor het opvangen en bijstaan van mensen uit oorlogssituaties. En ze is verheugd over de samenwerking in Joods Nederland bij de opvang van de vluchtelingen.

Toen de crisis uitbrak en de Joodse organisaties vrijwel meteen contact met elkaar zochten, wist Margo dat JMW een belangrijke rol kon spelen. “We hebben natuurlijk de ervaring in de jaren ‘90 met de opvang van Russische vluchtelingen. Het was voor mij onbetwist dat we hierin een rol moesten spelen.”

JMW en Maccabi

De verdeling die al heel snel tot stand kwam, was dat JMW de hulpverlening coördineerde en de Joodse sportvereniging Maccabi de vrijwilligers. JMW heeft zelf ook een groot, maar ouder, vrijwilligersbestand. Maccabi had ook de ervaring van het coördineren van vrijwilligers tijdens de coronapandemie, toen eveneens in samenwerking met JMW.

Het ging in eerste instantie om een groep van enkele tientallen Joodse Oekraïners die meteen al in de eerste week van de oorlog door Maccabi naar de Ibis en Adagio hotels van Bart van de Kamp in Amstelveen waren gehaald. Na twee weken gaf de regering opdracht aan de veiligheidsregio’s om per regio tweeduizend mensen op te vangen. Toen nam de gemeente Amstelveen de verantwoordelijkheid en langzaamaan ook de coördinatie over.

“Amstelveen kon gebruik maken van de infrastructuur die al was opgezet door de Joodse organisaties,” zegt Margo. De gemeente besloot de vluchtelingen onder te brengen in de hotels waar de Joodse Oekraïners ook al zaten. Joodse organisaties en particulieren hadden al veel opgezet in de hotels, zegt ze. “Lester van Ravenswade had bijvoorbeeld al een medische post gestart, die draait ook op vrijwilligers.” En er was ook een winkel voor de meest noodzakelijke benodigdheden.

“Zodat niemand tussen de wal en het schip valt.”

Daarna kwamen er snel meer mensen, zegt Margo. “Vrij onverwacht kwam er een hele grote groep Oekraïners via de gemeente Amstelveen, ik geloof honderdzeventig tegelijk, en daarnaast kwamen ook nog Joodse vluchtelingen, ook nog wel twintig in een keer.” De respons van Joods Nederland bleef indrukwekkend. “Maccabi heeft haar netwerk opgetrommeld en zei: wie kan komen helpen? En toen stonden er vijftig vrijwilligers klaar.”

De grote toestroom betekende dat er dingen veranderden. “Dit soort aantallen vroeg wel om een andere aanpak, zegt Margo.” Buiten JMW, Maccabi en Chabad die al aanwezig waren, zette de gemeente Amstelveen ook andere organisaties in: Vluchtelingenwerk, Participe en de Vrijwilligerscentrale Amstelveen. Een van de maatschappelijk werkers van JMW is nu dan ook bezig een onderling verwijssysteem op te zetten: “zodat niemand tussen de wal en het schip valt,” zegt Margo.

Joodse opvang

Het Joodse element was uiteraard van groot belang voor JMW, meteen vanaf de aankomst van de eerste vluchtelingen: “We hebben in onze intake gekeken naar een aantal elementen die de mensen zelf belangrijk vinden.” De Chabad-beweging is erg actief, onder meer waar het koosjer eten betreft en de viering van sjabbat en de feestdagen. Maar er is ook contact geweest met bijvoorbeeld de Liberaal Joodse gemeente voor het vieren van de seder. JMW en Chabad helpen ook school- en opvangplekken te vinden voor de kinderen.

Er moet nog veel geregeld worden voor de vluchtelingen zoals inschrijving en werk, voor wie dat wil, en ook vaak medische hulp. Maar er gaat nu ook een andere fase in zegt Margo.

De psychosociale hulpverlening begint nu te komen, en daar zijn wij natuurlijk juist voor. Er beginnen, langzaam, dingen naar boven te komen over de vlucht, over de zorg om de vele echtgenoten die daar nog zijn.”

“We zagen half Joods Buitenveldert en Amstelveen binnen komen.”

Het samenkomen en de enorme inzet van Joods Nederland vindt Margo indrukwekkend om te zien. “Ik was ontzettend onder de indruk weet ik nog, toen die enorme groep vluchtelingen kwam. Ik was toen veel in de hotels en was er met collega’s. We zagen half Joods Buitenveldert en Amstelveen binnen komen lopen met tassen vol spullen, met hulp en ideeën, dat was echt ongekend.”

JMW en de andere Joodse organisaties zijn door de crisis ook nog meer nader tot elkaar gekomen, zegt Margo. “Ik hoop echt dat we in Joods Nederland nog meer samenwerkingsprojecten kunnen opzetten zodat iedereen een thuis binnen de Joodse gemeenschap vindt.”

Klik hier om terug te gaan naar de overzichtspagina.